Praca – jak być efektywnym mimo ADHD

24 Październik, 2017 / Mateusz

Marzycielki i perfekcjoniści

Nie ma ludzi doskonałych, a w związku z tym, nie ma też idealnych pracowników. Jak wielu praktyków podkreśla, jednym z istotnych elementów udanej kariery zawodowej jest dobór zajęcia do własnego potencjału (kompetencji, kwalifikacji, predyspozycji, osobowości, itd).

Teoria mówi o 3 typach ADHD:

  • podtyp z przewagą impulsywności i nadpobudliwości (zwykle występuje u mężczyzn),
  • podtyp z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi (częściej spotykany u kobiet),
  • podtyp mieszany.

Podtyp z przewagą impulsywności i nadpobudliwości

Cechą charakterystyczną podtypu impulsywności i nadpobudliwości jest trudność z przerwaniem wykonywanej czynności na polecenie (prośbę). „Zaraz” to typowa odpowiedź na prośbę zakończenia jednego zadania i wykonania innego.

Ta cecha jest powiązana z inną – chęcią reakcji natychmiast, tu i teraz „bo chcę”.

Nieumiejętność odraczania reakcji nie oznacza jednak, że osoba z zaburzeniami ADHD nie wie, jak powinna się zachować.

Z jakimi problemami może zmagać się pracownik z ADHD o przewadze nadpobudliwości i impulsywności?

  • nieumiejętność słuchania innych, przerywanie im, wchodzenie w słowo,
  • zapominanie o ważnych sprawach oraz terminach,
  • nietrwałe relacje z innymi,
  • problem z utrzymaniem porządku.

Zwykle ten typ ADHD łączy się z bardzo pożądaną w niektórych zawodach cechą – z perfekcjonizmem.

Podtyp z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi

Drugi typ ADHD to taki, w którym dominują zaburzenia uwagi. Osoba z tego typu trudnościami ma niską zdolność do koncentrowania się na określonym zadaniu, ma też problem z podzielnością uwagi oraz z pamięcią krótkotrwałą. Jakie zachowania są dla niej charakterystyczne?

  • odrywanie się od zadania i korzystanie z różnego rodzaju „czasoumilaczy”,
  • przypadkowość działań,
  • mentalna nieobecność , „chodzenie z głową w chmurach”,
  • trudność z planowaniem i organizacją pracy,
  • rozpoczynanie i niekończenie zadań,
  • niechęć do zadań długotrwałych i skomplikowanych,
  • zapominanie, gubienie przedmiotów, przeoczenia szczegółów.

Zaburzenia koncentracji uwagi nie przeszkadzają jednak w pracy osobom, od których wymaga się umiejętności adaptacji do nowych warunków i radzenia sobie w trudnych, niespodziewanych sytuacjach. To ogromna zaleta osób z ADHD typu z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi.

Jak wybrać zawód dla siebie?

Podpowiedzią służy Lynn Weiss, która w książce pt. „Attencion Deficit Disorder in Adults” wskazuje na 3 typy osobowości osób z ADHD. Jednocześnie sugeruje zawody, które są dla nich najbardziej odpowiednie.

1. Ekstrawertyczne ADD

Cechy charakterystyczne dla tego typu osobowości to:

  • aktywność zewnętrzna,
  • spontaniczność,
  • skłonność do ryzyka,
  • duża rozpiętość nastrojów,
  • silne reakcje na presję otoczenia,
  • demonstracyjne zachowanie,
  • wykonywanie wielu czynności na raz,
  • okazywanie nastroju na zewnątrz,
  • większe zadania dzieli na mniejsze.

Podejście do długich, skomplikowanych zadań – szybkie znudzenie, brak uwagi, niechęć do powtarzania, drażliwość, frustracja, humory.

Branże idealne dla tej grupy osób to: handel i rozrywka. Dobrym wyborem może okazać się również własna działalność gospodarcza.

2. Introwertyczne ADD

Cechy charakterystyczne dla tego typu osobowości to:

  • duży poziom empatii,
  • trzymanie się ulubionych zajęć,
  • wolne zmiany,
  • duża wrażliwość,
  • skłonność do marzeń/wizji,
  • często wysoka kreatywność,
  • dobra zdolność rozwiązywania problemów,
  • lubi mieć wolność poszukiwań,
  • wytrwały.

Podejście do długich, skomplikowanych zadań – obwinianie siebie, skłonność do wpadania w depresję, znudzenie, wypalenie, uporczywe próby, wykorzystywanie wciąż nowych sposobów.

Praca idealna dla tej grupy osób to: praca w branży kreatywnej, zawody wymagające wrażliwości i empatii, praca poza biurem.

3. Uporządkowane ADD

Cechy charakterystyczne dla tego typu osobowości to:

  • dobra organizacja pracy,
  • zamiłowanie do działania w strukturach,
  • perfekcjonizm,
  • koncentracja na celu,
  • gadatliwość,
  • wytrwałość w myśleniu,
  • systematyczne rozwiązywanie problemów,
  • w sytuacjach kryzysowych branie na siebie ciężar podejmowania decyzji,
  • skłonność do pracy od początku do końca bez przerw.

Podejście do długich, skomplikowanych zadań – wysokie wymagania, skrupulatność, osądzenia wobec innych, skłonność do obsesyjnych lęków,

Praca idealna dla tej grupy osób to: praca wewnątrz wyraźnie wyodrębnionej struktury, m.in. w wojsku, w księgowości, i wszędzie tam, gdzie ceni się staranność, dokładność, dbałość o detale.

Organizacja pracy i zarządzanie czasem osoby z ADHD

Osoba z ADHD musi podejmować w pracy nieco większe wyzwania niż jej współpracownicy. Dlaczego? Wynika to ze sposobu funkcjonowania jej mózgu.

To mózg gromadzi niezbędne informacje i przetwarza je tak, by stworzyć listę zadań do wykonania. W przypadku osób z ADHD procesy te ulegają deformacjom – w przygotowania listy „TO DO” wkrada się chaos i roztargnienie. Automatycznie spada efektywność takiego pracownika. Dlatego warto zrobić wszystko, by poprawić warunki pracy i sposób funkcjonowania. Oto kilka podpowiedzi:

Dostosuj pracę do umiejętności i zainteresowań

Znalezienie złotego środka pomiędzy własnymi umiejętnościami, zainteresowaniami, a rodzajem wykonywanej pracy to zadanie trudne, ale nie niewykonalne. Wymaga nieco namysłu i konsekwencji w poszukiwaniu optymalnego miejsca zatrudnienia, ale warto!

Podjęcie interesującej pracy owocuje większym zaangażowaniem. Zaangażowanie natomiast jest tym, co pozwala osobom z ADHD lepiej się skupić i uzyskiwać maksymalne efekty swoich działań.

Open Space? Niekoniecznie!

Jeśli możesz, wybieraj do pracy zamknięte pomieszczenia, a nie wnętrza typu Open Space. Obecnie wiele zakładów pracy odchodzi od otwartych powierzchni, ponieważ zbyt mocno rozpraszają pracowników. W przypadku osób z ADHD otwarta przestrzeń oznacza zdecydowanie za dużo bodźców, by wydajnie pracować.

Pomoc terapeuty, mentora, coacha

Korzystaj z pomocy terapeuty lub mentora, czy coacha. Wyznaczcie razem cele i zaplanujcie ścieżkę, która Cię do nich zaprowadzi.

Grupa wsparcia

Poszukaj wokół siebie osób z podobnymi problemami. Dzielcie się doświadczeniami, czerpcie z historii innych ludzi.

Używaj narzędzi ułatwiających organizację pracy

Od karteczek samoprzylepnych na biurku, po aplikacje do zarządzania czasem i tworzenia list „TO DO” – wykorzystuj wszystko, co uznasz za przydatne, polubisz, a co pomaga w:

  • planowaniu dnia, tygodnia, czy dłuższych okresów,
  • pilnowaniu kolejnych terminów,
  • wyznaczaniu zadań priorytetowych,
  • dzieleniu większych zadań na etapy,
  • odhaczaniu wykonanych zadań, etc.

Wyznaczaj cele

Po konsultacji z terapeutą lub mentorem oraz po zaopatrzeniu się w przydatne organizery, wyznaczenie celów nie powinno stanowić większego problemu. Pamiętaj, by cele formułować jasno, by były one atrakcyjne dla Ciebie, osiągalne, miały wyznaczony czas i był mierzalny (by łatwo można było określić, czy cel został osiągnięty, czy nie).

Wprowadź do pracy rutynowe zajęcia

Rutynowe przeglądanie poczty o 8:00, rozmowy telefoniczne z klientami od 10:00 do 12:00, ocena wyników o 15:00 – to tylko przykład tego, jak możesz wprowadzić pewien porządek dnia, a przez to pamiętać o jak największej części swoich zadań.

Dziel zadania na etapy

Duże i skomplikowane zadania, przy nieodpowiednim podejściu, mogą przytłaczać, zniechęcać, skłócać zespół i generować większą liczbę pomyłek. Jeśli podzieli się je na mniejsze etapy, łatwiej jest je wykonać i szybciej zakończyć cały projekt.

Odpoczywaj

Czysty umysł lepiej pracuje, dlatego warto zapewnić sobie chwilę relaksu (również w czasie pracy). Pomóc może medytacja, krótka drzemka, spacer, a nawet chwila spędzona na ławce wśród zieleni.